متن کامل – عوامل مرتبط با اعتماد شهروندان تهرانی نسبت به اخبار و برنامه های …

۳- تفریحی و تبلیغی
وسایل ارتباطی، با انجام وظایف اخیر بیشتر از لحاظ روانی روی افراد تأثیر میگذارند و در صورتی که باعث سرگرم شدن افراد و پر کردن اوقات فراغت آنان شوند، نقش تفریحی دارند و هرگاه به منظور جلب توجه یا ایجاد اطمینان مورد بهرهبرداری قرار گیرند، دارای نقش تبلیغی هستند.
وسایل ارتباطی علاوه بر وظایف گوناگون فوق، یک نقش مهم تبلیغی نیز انجام میدهند. اخبار و اطلاعات زمان میتوانند آثار مطلوب اجتماعی پدید آورند که عینی و واقعی باشند و از مقاصد و اغراض شخصی و جناحی برکنار بمانند. اما در عمل چون وسایل ارتباطی تحت تأثیر هدف‌های سیاسی و مسلکی یا منافع مالی اداره کنندگان آنها قرار دارند، ضمن پخش این برنامهها، تبلیغات سیاسی و بازرگانی نیز انجام میدهند (معتمدنژاد، ۱۳۸۲ : ۷).
۴- خبری
برای آنکه انسان بهتر بتواند به زندگی جمعی ادامه دهد و در صحنه فعالیت‌های اجتماعی راه
مناسبتر برگزیند و مسئولیت‌های فردی و عمومی را با آگاهی کامل بهعهده بگیرد، باید همیشه در جریان حوادث و اتفاقاتی که در محیط اطراف و در دنیای بزرگ او روی میدهند، قرار داشته باشد. بنابراین وظیفه و نقش اساسی وسایل ارتباطی انتشار جریان رویدادهای اجتماعی است و همین امر به انسان امکان میدهد محیط زندگی را بهتر بشناسد و با توجه به آن احتیاجات فردی و جمعی خود را مرتفع سازد (قبلی – ۵ ).
بخش هفتم : چهارچوب مفهومی و نظری تحقیق
نظریهها و دیدگاه های مطرح شده در این بخش همگی به نحوی به رسانه و اعتماد که موضوع تحقیق حاضر است مرتبط میباشند؛ ولی واقعیت اجتماعی پیچیدهتر از آن است که بتوان با یک نظریه آن را بررسی نمود و یا شاید بتوان گفت هیچ نظریهای توان پوشش تمامی آن را در قالبی واحد ندارد. لیکن از آنجا که ضرورت اتخاذ یک چهارچوب نظری برای ترسیم مسیر شناخت، تحلیل واقعیت اجتماعی، انتخاب دیدگاهی خاص را اجتناب ناپذیر میسازد، از بین دیدگاه‌های مطرح شده باید یکی انتخاب و اصلاح گردد. تئوری گیدنز در مورد اعتماد بدلیل پرداختن به بحث اعتماد سیاسی و جوانب مختلف آن و نیز توجه به اعتماد به دولت (TV به عنوان یک نهاد دولتی و سیاسی) در قالب اعتماد انتزاعی برای این تحقیق مناسبتر از سایر نظریه ها است. این نظریه با پرداختن به مسئله اعتماد در بستر جامعه سنتی و مدرن اعتماد سیاسی را بیشتر یک موضوع اجتماعی میداند تا سیاسی. البته این تئوری نیز نمیتواند پاسخگوی تمام ابعاد موضوع باشد لذا با محور قرار دادن نظر گیدنز آن را با نظریه های دیگر (نظریه اعتبار منبع ) ترکیب و به عنوان چهارچوب نظری مرجع این تحقیق مورد استفاده قرار میدهیم.
الف : اعتبار منبع
موضوع اعتبار رسانهها و اعتماد مردم به مطالب آنها، سالهاست که مورد توجه پژوهشگران علوم ارتباطات بوده است. بررسیهای میشل چارنلی بر روی صحت گزارشگری روزنامهها و گروه تحقیق دانشگاه ییل بر اعتماد به منبع خبر از جمله نخستین این گونه بررسیهاست بطور کلی مفهوم اعتبار در دو حوزه منبع ارتباط و رسانهها مورد پژوهش قرار گرفته است.
براساس تعریف راجرز و شومیکر، اعتبار، میزان اطمینان و ارزشی است که گیرنده پیام برای یک منبع و یا کانال ارتباطی قائل است. به تعبیر دیگر اعتبار به قضاوتهایی اشاره دارد که پیامگیر درباره باورپذیری رسانشگر انجام میدهد (راجرز، ۱۳۶۹ : ۲۶۲).
اعتبار منبع خصوصیتی است که دریافت کننده پیام برای فرستنده قائل است. دقیقاً این تصورات و کلیشههای مخاطب است که میتواند اعتبار یک منبع را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و آن را کم و زیاد کند. از سوی دیگر پژوهش های ارتباطی در زمینه اعتبار رسانه بیشتر بر روی مجراهای ارتباطی که محتوا را انتقال میدهد تمرکز داشته تا بر روی فرستنده یا فرستندگان پیام.
میلر در رابطه با اعتبار منبع میگوید: ارزش متغیرهایی که سازنده اعتبار منبع هستند، را مخاطبان یعنی گیرندگان پیام تعیین میکنند. تصورات آنها مهمترین نکته است؛ زیرا هیچ پیامی به خودی خود دارای اعتبار نیست بلکه این اعتبار را مخاطب به او میبخشد. مسلماً خصوصیات خارجی یا صفات ویژه منبع در کسب اعتبار برای آن صاحب نقشاند، اما برداشتهای مخاطبان در این امر دخیلتر هستند (فرهنگی، ۳۳۴).
اگر اعتبار مثبت در نظر پیامگیر برای پیامرسان وجود نداشته باشد، پیامگیر یا اصلاً پیام را دریافت نمیکند و خود را در فراگرد ارتباط قرار نمیدهد و یا این که پیامهای دریافتی را موثق و معتبر نخواهند پنداشت.
معتبر ندانستن پیامها دو پیامد را به همراه دارد: اول این که مخاطب درصدد نقض آن پیام و اخبار برمیآید و در ثانی با استدلالهای مختلف از آن پیامها در تصمیمگیری خود استفاده نخواهند کرد که این عدم استفاده به معنای بیتأثیری پیام خواهد بود (میلر ۱۳۸۶ : ۵۹).
اعتبار منبع دو کارکرد مهم به همراه دارد:
الف: کارکرد انتخاب رسانه و پیامیکی از مهمترین عوامل انتخاب شبکه (یا رسانه) و پیام (خبر) اعتبار است. علت آن هم این است که مخاطب زمان و یا توان لازم برای ارزیابی یک یک خبرها را نخواهد داشت، بنابراین سعی میکند منبع خبری معتبر و موثق را که در میان شبکههای مختلف پیدا کند و از آن برای استفاده روزانه بهره ببرد و از منابع کم اعتبار فقط در مواقع ضرروی یا مطالب کم اهمیت استفاده کند.
ب: کارکرد پذیرش پیاماعتبار منبع در جذب خبر و پذیرش پیام سبب میشود که مخاطب باورپذیری بیشتر و سریعتری نسبت به خبرهایی که از منابع نامعتبر منعکس میشود داشته باشد و آن خبرها را بدون واکاوی قبول میکند، درصورتی که اخبار و اطلاعات منابع کم اعتبار مورد واکاوی و پرسش قرار میگیرد (ادیب هاشمی، ۱۳۷۳ : ۶۵).
الکس اول استین، پژوهشگر آمریکایی، در بررسی ابعاد مختلف اعتبار رسانههای جمعی مینویسد: «اغلب تحقیقات در مورد تأثیرات منبع، ناشی از ارتباطات میان فردی بوده است تا موقعیت‌های ارتباط جمعی» در اکثر پژوهش ها «قابلیت اعتماد» به عنوان مهمترین عامل در اعتبار منبع شناخته شده است.
در روانشناسی اجتماعی پیامها از سه جنبه مورد مطالعه قرار گرفتهاند:
۱) منبع پیام ۲) محتوای پیام ۳) گیرنده پیام
منبع پیام به عنوان یکی از عوامل مهم تغییر نگرش مطرح است که از سه جنبه مورد ارزیابی قرار
میگیرد:

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  pipaf.ir  مراجعه نمایید.

  • قدرت منبع: به هر میزان که بر قدرت منبع پیام افزوده میشود تأثیر بیشتر بر گرایشها و باورهای گیرندگان پیام خواهد گذاشت.
  • جذابیت منبع پیام: داشتن محبوبیت و سابقه خوب در افزایش اعتبار منبع از دیدگاه دریافتکنندگان پیام تأثیر دارد.
  • تخصص منبع: تخصص منبع پیام نیز از جمله عوامل بسیار موثر در پذیرش(شدت و ضعف) پیام و در نهایت اعتبار بخشیدن به منبع پیام است.

هاولند و همکارانش دو جزء اصلی اعتبار منبع را موثق بودن و تخصص ذکر کردهاند. برخی نیز معتقدند که حوزه جغرافیایی اخبار، یکی از عوامل تعیین کننده در اعتماد مخاطبان نسبت به رسانهای است که خبر را منتشر میکند (ادیب هاشمی، ۱۳۷۳: ۶۴).
وایت هر چهار عامل غالب در اعتبار منبع را شناسایی کرده است که عبارتند از:
اعتمادپذیری، تخصص یا صلاحیت، پویایی، عینیت. (سورینی، ۲۴۸)
بطور کلی اعتمادسازی در اخبار بسیار مهم است و اعتماد و بیاعتمادی دو وجه یک مطلب هستند. کلهر و عبدی در تحقیقی که در سال ۱۳۷۱ روی میزان اعتماد به بخش خبری رسانهها انجام دادند، عوامل بیاعتمادی به رسانهها را در سه دسته طبقهبندی کردند:
بیصداقتی، جهتگیری، عدم جاذبه.
۱- بی صداقتی:
رسانهها عمداً یا سهواً با هدف دستیابی به اهداف خاصی ممکن است اقدام به تغییر بعضی خبرها کنند. تناقضگویی، مبالغه و اغراق، تحریف خبر، سانسور از جمله مواردی است که سبب از بین رفتن صداقت در ارائه اخبار به خواننده میشود.
۲- جهت گیری:
به مفهوم عدم بی طرفی در ارائه اخبار است که معمولاً به ۲ دلیل اتفاق میافتد