پایان نامه با واژه های کلیدی سنجش از دور، پوشش گیاهی، بوم شناسی

1800 متری از سطح دریا می‌رسد.
2-27-3-خصوصیات هیدرولوژیکی
فعالیت پایانی گنبد با مراحل ابتدایی شبکه نامنظم آبراهه‌های غیردائمی در خود گنبد و جریان نمکشار مشخص می‌شود. سه چشمه درزهای در قسمت پایینتر نمکشار شناسایی شده‌است. بازدهی چشمهها از 1/0 تا 1/10 لیتر در ثانیه (در طول فصول بارندگی) می‌باشد. رسوبات نارنجی و قرمز رنگ نمک و ژیپس همراه با ترکیبات آهن در چشمهها دیده می‌شود (شکل 2-13).
شکل 2-13- آبراهه‌های فصلی پوشیده از نمک در شمال گنبد.
2-27-4-خصوصیات سنگ‌شناختی
ساختار یک گنبدنمکی را می‌توان به دو بخش کلی تقسیم کرد: 1) بخش اصلی یا هسته گنبد که شامل واحدهای تبخیری مانند هالیت، ژیپس، انیدریت و مارن‌های نمکی است و 2) بخش کربناتی که شامل انواع سنگ‌های آهکی می‌گردد. طبق گزارش گروه تحقیقاتی چکها ویژگیهای سنگ‌شناختی گنبد سیاه‌تاق به صورت زیر است:
هسته گنبد دارای یک سکانس از شیل‌ها و سیلتسنگ‌های قرمز خاکستری تا بنفش یا قهوهای با تکرار کمتر ماسه‌سنگ‌ها (که احتمالا بلوک‌های بزرگ را تشکیل میدهند) می‌باشد. دولاستونهای تیره بخصوص در حاشیه جنوب غربی گنبد و همچنین در شمال گنبد گاهی همراه با سنگ‌های نیمه آتشفشانی بازی و اغلب اپیدوتی شده و دارای بافت توده‌ای (دیاباز) یا سنگ‌های آتشفشانی با ساختار آمیگدالوئیدال (آندزیتهای دگرسان شده) دیده می‌شوند (بوساک و همکاران، 1998) (شکل 2-14).
شکل 2-14- الف و ب) رخنمون توده‌های سبزرنگ آندزیت و دیاباز در جنوب غربی
گنبد و ج) رخنمون توده دولومیتی مخلوط با انیدریت که در سمت راست آن،
توده‌های آندزیت و دیاباز قرار دارد.
نمکشار، به غیر از سنگ‌هایی که ذکر شد، همچنین دارای سیلتسنگ‌های توفزاد سبز خاکستری تا ماسه‌سنگ‌های ریز دانهای است که به طور جانبی به شیل‌های خاکستری بنفش تبدیل می‌شوند. در بخش‌های غرب و شرق گنبد نیز تناوب لایه‌های سبز، خاکستری و بنفش از نوع آواری به خوبی دیده می‌شود (شکل 2-15). بلوک‌های سنگی به روی نمک قرار می‌گیرند. به دلیل انحلال نمک ژیپسهای رنگی (خاکستری قرمز، اغلب سفید و رگههای درشت بلور سیاه و سفید) در سطح رخ می‌دهند و آبراهه‌های کوچک پوشیده از نمک را بوجود میآورند. این وضعیت در فرورفتگی شمالی گنبد به خوبی نمایان است (شکل 2-13). لایههای قهوهای انیدریت بیشتر قسمتهای نمکشار را می پوشاند؛ انیدریت پوش‌سنگ گنبدهای نمکی محسوب می شود، به همین دلیل در بسیاری جاها که سنگ نمک رخنمون پیدا کرده، در زیر توده‌های انیدریتی قرار دارد و بیشتر با یکدیگر دیده میشوند (شکل 2-16). توفهای آندزیتی سبز یا کربناتی شده سفید، بلوک‌های کوچک فرعی را تشکیل میدهند. آهک‌های لامینه‌ای روشن و کربناتهای دولومیتی تیرهتر با نشانههای ریپلی و همچنین سنگ‌های سیلیسی قرمز (ژاسپیلیتها) و توفهای ریولیتی روشن تا ریولیتها در بخش‌های جلویی نمکشار موجود هستند (بوساک و همکاران، 1998). در بیشتر قسمتهای گنبد واحدهای رسوبی به شدت هوازده و فرسایش یافتهاند، و به گونه‌ای درهم آمیختهاند که شناسایی و تفکیک آنها مشکل می‌باشد.
شکل 2-15- تناوب لایههای ماسه‌سنگ سبز خاکستری و قهوهای در شمال غرب گنبد.
با توجه به بازدیدهای صورت گرفته از این گنبد، رخنمونها و واحدهای سنگ‌شناختی مشاهده شده همانند گزارش چکها (بوساک و همکاران، 1998) میباشد. در یک نگاه کلی و به لحاظ تنوع سنگی انواع رخنمون‌های سبز رنگ از جمله سنگ‌های بازیک کلریتی و اپیدوتی شده، سنگ‌های آذرآواری با ترکیب مختلف، ماسه و سیلتسنگ‌های توفزاد سبز، ماسه‌سنگ‌های قهوهای، آهک‌های لامینه‌ای، دولومیتهای سیاه، انیدریتهای سفید تا کرم رنگ و گاهی قرمز و هالیتهای با رنگهای متنوع دیده می‌شود. نمونه سنگ‌های جمعآوری شده از گنبد، در 2 گروه بزرگ سنگ‌های آذرین و رسوبی جای می‌گیرند. هیچ نوع سنگ دگرگونی مشاهده نشده اما آثاری از فشار و درجه حرارت دیده شده‌است؛ این نشانهها انیدریتهای چین‌خورده، نمک‌های تبلور مجدد یافته و در مقیاس میکروسکوپی بلورهای شکسته (در برخی ماسه‌سنگ‌ها) و کوارتزهای با خاموشی موجی و تماس مضرس در یک نوع برش آتشفشانی می‌باشند (شکل 2-17).
شکل 2-16- رخنمون‌های سنگ نمک مخلوط با انیدریت در غرب گنبد.
شکل 2-17- الف) تناوب انیدریت و دولومیت چین‌خورده.
ب) کوارتزهای با خاموشی موجی و انحنا یافته در مقطع میکروسکوپی یک برش ریولیتی آتشفشانی.
از میان نمونه‌های موجود، در گروه سنگ‌های رسوبی، ماسه‌سنگ و سیلتسنگ بیشترین فراوانی را به خود اختصاص میدهند. بعد از آن انواع سنگ‌های کربناتی (از جمله آهک کوارتزدار، آهک لامینه‌ای دولومیتی و دولومیتهای سیاه بدبو، گاهی مخلوط با انیدریت) فراوانی قابل توجهی داشتند. انیدریت فراوانترین واحد تبخیری گنبد است. هالیت در رده بعدی قرار می‌گیرد. تاکنون سنگ آذرین درونی دیده و یا گزارش نشده‌است. از جمله سنگ‌های آذرین بیرونی می‌توان به آندزیت پورفیری، دیاباز و توفهای اسیدی تا حدواسط اشاره کرد. همچنین سنگ‌های آذرآواری مانند آگلومرا و انواع برشهای سبزرنگ با ترکیبات مختلف دیده شد. در شکل (2-20) نمونه‌هایی از بعضی سنگ‌ها در مقیاس نمونه دستی و میکروسکوپی نشان داده شده‌است. در گنبد سیاه‌تاق به غیر از واحدهای سنگی مزبور، بلورهای خالص از کانی‌های مختلف دیده می‌شود. ترکیبات مس (مالاکیت)، گوگرد خالص زردرنگ، بلورهای لوزی شکل کلسیت، بلور کوارتز و ژیپس به مقدار فراوان در بخش‌های مختلف بخصوص شمال شرق و شرق گنبد و همچنین رخداد الیژیست همراه با برخی سنگ‌های دیابازی، ماسه‌سنگ‌ها و کربنات ها تقریبا در تمام قسمتها به چشم میخورد (شکل 2-18 و 2-19).
شکل 2-18- بلورهای خالص کانی‌های مختلف. الف) گوگرد. ب) کوارتز.
ج) کلسیت د) ژیپس. ه) الیژیست. ی) انیدریت.
شکل 2-19- رخداد مالاکیت (الف) و الیژیست (ب) بر سطح سنگ.
شکل 2-20- برخی از انواع نمونه سنگ‌های موجود در گنبد سیاه‌تاق در مقیاس دستی (سمت راست) و میکروسکوپی (سمت چپ). الف) ماسه‌سنگ، ب) دولومیت، ج) آندزیت پورفیری، د) آهک لامینه‌ای، ه) برش آتشفشانی، ی) آهک. (تمام مقاطع میکروسکوپی به جز گزینه د، در نور XPL گرفته شده‌اند).
فصل سوم
تحلیل طیفی نمونه سنگ‌های گنبد نمکی سیاه‌تاق
3-1-مقدمه
سنجش از دور چند طیفی شامل اکتساب تصاویر مرئی، فروسرخ نزدیک و فروسرخ کوتاه‌موج در چندین باند پهن است. مواد مختلف در طول موجهای مختلف به طور متفاوتی بازتاب و جذب می‌کنند؛ لذا این امکان وجود دارد که میان آنها به واسطه سیماهای طیفی بازتابیشان به صورتی که در تصاویر دیده می‌شود، فرق گذاشت. زمینههایی که کاربردهای علمی سنجش از دور برای آنها به خوبی توسعه یافته شامل این موارد می‌شود: زمین‌شناسی و اکتشاف کانسار، جنگلداری، دریانوردی، زون ساحلی، آبهای درون مرزی و زمینهای مرطوب، کشاورزی، بوم شناسی، محیطهای شهری، برف و یخ و اتمسفر.
فضاپیمای ترا16 محصول مشترک ناسا و وزارت صنعت و بازرگانی ژاپن (METI) می‌باشد که در دسامبر 1999 به فضا پرتاب شد. ترا اولین ماهواره از سری ماهوارههای سیستم مشاهده زمینی17 ناسا است که در یک مدار دایرهای خورشید آهنگ با انحراف تقریبی 2/98 درجه، در ارتفاع 705 کیلومتری و دوره چرخش تکراری 16 روزه حرکت می‌کند. سنجنده استر (ASTER) یکی از 5 سنجندهای می‌باشد که در ماهواره ترا قرار دارد. استر یا به عبارتی طیف‌سنج گسیلشی گرمایی و بازتابی فضابرد پیشرفته18، یک سیستم تصویری چند طیفی است که اطلاعات طیفی منابع زمینی را در 14 باند مجزا دریافت می‌کند. محدوده بازتابی مرئی-فروسرخ نزدیک19 (VNIR) را در سه باند طیفی (محدوده 86/0-52/0 میکرومتر با توان تفکیک مکانی 15 متر)، و تابش بازتابی فروسرخ کوتاه‌موج20 (SWIR) را در 6 باند طیفی (بین 6/1 و 43/2 میکرومتر و توان تفکیک مکانی 30 متر) اندازه می‌گیرد. علاوه بر این استر داده‌ها را در باند 3 ( محدوده 86/0-76/0 میکرومتر) با یک دید عقب بین21 نیز ثبت می‌کند که قابلیت دید سه بعدی را فراهم می‌کند و قادر به محاسبه مدل ارتفاع رقومی است. استر همچنین تابش گسیلشی فروسرخ گرمایی22 (TIR) را در 5 باند طیفی دریافت می‌کند (محدوده بین 125/8 و 65/11 میکرومتر با توان تفکیک مکانی 90 متر) (فوجیسادا23، 1995). در شکل (3-1) محدوده طیفی 14 باند سنجنده استر را ملاحظه می‌کنید. هدف پروژه استر توسعه شناخت عوارض محلی و ناحیهای در سطح زمین و اتمسفر است. ناحیه طول موج مرئی-فروسرخ نزدیک اطلاعاتی در مورد حضور پوشش گیاهی (نیپلینگ24، 1970)، اکسیدهای آهن (هماتیت، گوتیت، ژاروسیت) و REEها (هانت25، 1977) فراهم می‌کند. محدوده فروسرخ کوتاه‌موج کانی‌های جهت دار (رس ها، فیلوسیلیکاتها و…) (هانت، 1979) را ارزیابی کرده و محدوده فروسرخ گرمایی هم سیلیکات ها و کربنات ها را شناسایی می‌کند (سالیسبوری و همکاران26، 1987).
شکل 3-1- محدوده طیفی باندهای سنجنده استر در
مقایسه با سنجنده TM ماهواره لندست 7.
داده‌های سنجنده استر برای محدوده وسیعی از تحقیقات استفاده می‌شود، از جمله مطالعات کاربری زمین، نقشه‌برداری، منابع آب، منابع ساحلی، دیدهبانی محیطی، ایجاد مدلهای ارتفاع رقومی27 (DEMs) و نقشه‌برداری الگوهای دگرسانی یا گردهمایی کانیایی خاصی که با سیستمهای کانهزایی همراهند. در پشتیبانی از تحقیقات استر، یک کتابخانه از مواد طبیعی و ساخته بشر به صورت کتابخانه طیفی استر (نسخه 2/1) گردآوری شده و از سایت ناسا قابل دسترس می‌باشد. کتابخانه مزبور مجموعهای است از همکاریها در قالب استاندارد با کمک داده‌های آزمایشگاه پیشران جت (JPL)، دانشگاه جانز هاپکینز (JHU) و سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده (USGS). کتابخانه استر یک مجموعه جامع از طیف بیش از 2300 نوع موادی را فراهم می‌کند که محدوده طول موج 4/15-4/0 میکرومتر را پوشش می‌دهد. این طیف‌ها شامل طیف سنگها، کانیها، خاکهای ماه، خاکهای زمینی، مواد مصنوعی، سنگهای آسمانی یا شخانهها، پوشش گیاهی، برف و یخ می‌شود که از طریق ناحیه طول موج فروسرخ حرارتی قابل مشاهده می‌باشند (بالدریج، 2009).
در راستای این تحقیق یک کتابخانه طیفی از مجموع کانی‌های موجود در گنبدنمکی سیاه‌تاق، با توجه به کتابخانه طیفی USGS موجود در نرم افزار ENVI، تهیه گردید. طیف این کانی‌ها که در 2 گروه رسوبی و آذرین جای گرفتند، به صورت توان تفکیک بالا و بازنویسی شده به 9 باند استر در شکل (3-2) آورده شده‌است.
شکل 3-2- الف) کتابخانه طیفی کانی‌های رسوبی-
تبخیری گنبدنمکی سیاه‌تاق.
ب) کتابخانه طیفی کانی‌های سیلیکاتی گنبدنمکی سیاه‌تاق.
3-2-مراحل جمعآوری و طیف‌سنجی نمونه‌ها
تعداد 82 نمونه سنگ و خاک از رخنمون‌های مختلف و آبراهه‌های مربوط به گنبد، طی3 مرحله بازدید صحرائی که در تاریخ 23/11/91، 15/2/92 و 26/9/92 برگزار شد، جمعآوری گردید. نمونهبرداری به صورت تصادفی و بر اساس تنوع سنگ‌شناختی و رنگی رخنمون‌های موجود در گنبد صورت گرفت. به منظور شناسایی رفتار طیفی سنگ‌ها و کانی‌های موجود در این گنبد، تعداد 40 نمونه با استفاده از دستگاه آنالیز طیفی28 (ASD) در دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فنآوری پیشرفته کرمان، طیف‌سنجی شدند. این دستگاه 2151 کانال را بین ناحیه طول موج 35/0 تا 5/2 میکرومتر (350 تا 2500 نانومتر) ثبت می‌کند. روش کار این طیف‌سنج به این صورت بود که قبل از شروع

این نوشته در No category ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید