خنده در روان‌شناسی- قسمت 8

شناسد و حتی اگر برنده هم باشیم در فرد احساس بازنده بودن پدید می آورد. رقابت، همه را به دلیل ترس از دست دادن جایگاه و مقام، در اوج استرس نگاه می دارد. چون مردم قدر موفقیت های کوچکشان را نمی دانند، احساس ناخرسندی و ناکامی می کنند و به مصرف مواد مخدر ، قمار، بزهکاری و فساد روی می آورند. ( مادان کاتاریا، 1390)
بیش از اندازه جدی بودن
مردم سخت گیر و جدی همه جای دنیا را اشغال کرده اند . در کودکی، پدر و مادرها پیوسته به تو سرکوفت می زنند که « کی می خواهی کمی جدی تر عمل کنی؟» در بزرگسالی هرگاه بخواهی کمی بازیگوشی کنی به تو می گویند : « دست از کارهای بچگانه ات بردار، زندگی جدی است»
بیمارستان ها و اماکن مذهبی از مردم جدی انباشته است.
از همان سال های آغازین، مغز کودکان از معلومات گوناگون انباشته می شود. کودکان به جای توپ بازی به بازی های کامپیوتری مشغول می شوند که به تفکر فراوان نیاز دارد و هیچ اثری از خنده و شادی در آن نیست. کودکان امروز همانند بزرگسالان رفتار می کنند. مردم بیش از حد منطق گرا شده اند و برای خندیدن دنبال دلیل و بهانه اند. این در حالی است که بنیان خنده بر بی منطقی بنا شده است و هرجا که منطق باشد، از خنده خبری نیست.
تاکنون بهای سنگینی برای جدی گرفتن زندگی پرداخته شده است و اکنون زمان جدی گرفتن خنده است. هدف این است که به کمک باشگاه های خنده، جدی بودن زندگی را در هم بشکنیم، روح خنده را زنده کنیم و آن را شیوه ی زندگی خود قرار دهیم. ( مادان کاتاریا، 1390)
گرانی معالجه های پزشکی
برای معالجه های علم پزشکی مدرن هیچ جانشینی وجود ندارد، زیرا این علم می تواند جان مردم را از مرگ نجات دهد. نتایجی که عمل های جراحی به بار می آورند ، شگفت انگیز است. امید به زندگی در نتیجه ی روش های پیشرفته ی تشخیصی، درمانی و جراحی به نحو چشمگیری افزایش یافته است. اما با وجود همه ی این پیشرفت ها، شیوع بیماری های قلبی، فشار خون، انواع آلرژی ها، اختلالات روان تنی و سرطان روز به روز در حال گسترش است. برای بیشتر مردمی که در کشورهای پیشرفته زندگی می کنند، استفاده از معالجه های پزشکی مدرن روز به روز گران تر و از دسترسشان دورتر می شود. بخش چشمگیری از درآمد آنان صرف درمان بیماری هایی می شود که در نتیجه ی استرس ایجاد شده اند.
طبیب حاذقی چون خنده می تواند از راه تقویت دستگاه ایمنی بدن که مهم ترین نقش را در پیش گیری از بیماری ها به عهد دارد. ( مادان کاتاریا، 1390)
همزمان با هم خندیدن
در باشگاه خنده به همه ی اعضا یاد داده می شود با گوش دادن به فرمان های رهبر گروه که اداره ی جلسه را برعهده دارد. همزمان با هم بخندند. در آغاز هر تمرین، رهبر گروه برای ایجاد هماهنگی با صدای بلند از یک تا سه می شمارد و اگر همه ی اعضا همزمان با هم بخندند، تأثیر خوبی بر جای گذاشته می شود. ( مادان کاتاریا، 1390)
تماس چشمی ، کلید اصلی است.
اگر هنگام خندیدن به چشمان شخص کنار دستی خود نگاه کنیم، او نیز وادار به خندیدن می شود. به همین دلیل در باشگاه خنده به اعضا آموزش داده می شود هنگام تمرین به چهره ی یکدیگر نگاه کنند، زیرا هر کس جور مخصوصی می خندد و این کار انگیزه ی خندیدن را افزایش می دهد و منجربه خنده های طبیعی می شود. ( مادان کاتاریا، 1390)
مناسب ترین زمان و مکان خنده درمانی
« مناسب ترین زمان برگزاری جلسه ی خنده درمانی کی است؟ آیا می توانیم آن را عصرها پس از بازگشت از سرکار برگزار کنیم؟ آیا برای خندیدن و قهقهه زدن هر روز باید به پارک برویم؟ آیا می توانیم این کار را به تنهایی در منزل انجام دهیم؟ » این ها عمومی ترین پرسش هایی هستند که داوطلبان پیوستن به جنبش خنده مطرح می کنند.
شما می توانید در هر زمان از روز بخندید، اما خنده درمانی مورد نظر ما ( یوگای خنده ) روش جدید برگفته از یوگاست که برای انجام دادن آن لازم است ابتدا به یک گروه بپیوندید. پس از آشنایی اولیه با این روش و فراگیری تکنیک های آن می توانید در گروه های کوچک تر دو یا سه نفره در هر کجایی که بخواهید یا به تنهایی در منزلتان به خنده درمانی بپردازید. اما برای این که بیشترین بهره را از خنده درمانی ببرید بهتر است بیشتر مواقع در یک گروه بزرگ بخندید و در بین آن، اگر دوست داشته باشید، با یکی دو نفر از اعضای خانواده تان بخندید.
در باشگاه خنده دو نوع فعالیت خنده آور انجام می شود. فعالیت همان تمرین های یوگای خنده است که طی آن اعضا به صورت گروهی اشکال گوناگون خنده را که از یوگا برگرفته شده تمرین می کنند و سپس روحیه ای شاد و پرنشاط می یابند که به آنان کمک می کند خود به خود بخندند. این نوع تمرین خنده را می توان در فضای آزاد، پارک ها، دشت و صحرا، ساحل دریا و یا در فضای بسته انجام داد. این تمرین ها ایستاده انجام می گیرند و سرشار از جنبش و حرکت، رفتارهای متقابل و تماس چشمی اند.
دومین فعالیت، مدی تیشن خنده نام دارد که برای انجام دادن آن نیاز به هیچ تلاشی نیست. هنگام تمرین مدی تیشن خنده، خنده ی واقعی که بسیار ژرف تر و خودجوش تر است همچون چشمه ای از درون بدن می جوشد . این نوع خنده بسیار مسری است و این احساس را به فرد می دهد که گویی همه وجودش به خنده افتاده است. مدی تیشن خنده را نمی توان در فضاهای باز انجام داد، زیرا لازمه ی آن سکوت و تمرکز کامل است. مدی تیشن خنده بیشتر در فضاهای بسته، در حالت نشسته یا درازکش با چشمانی بسته انجام پذیر است. ( مادان کاتاریا، 1390)
مناسب ترین زمان
مناسب ترین زمان برای برگزاری جلسه ی خنده درمانی، صبح زود است به ویژه در کشورهایی مانند هندوستان که آب و هوا در این ساعت از روز در شرایطی مطلوب قرار دارد.
بیشتر باشگاه ها، جلسه های خود را به دلخواه اعضا بین ساعت 6 تا 7 صبح برگزار می کنند. انجام دادن تمرین های تنفسی، حرکت های کششی و تمرین های گوناگون خنده در مجموع نباید بیش از 15 تا 20 دقیقه طول بکشد. این زمان را می توان به دلخواه اعضای گروه و مطابق با شرایط آب و هوایی تا چند دقیقه بیشتر یا کمتر کرد.
مزیت دیگر برگزاری جلسه ی خنده درمانی در صبح این است که می توان آن را در کنار ورزش صبح گاهی انجام داد. از آنجا که هر دوی این فعالیت ها صبح ها انجام می شود، برای کسانی که در پارک ها ورزش صبح گاهی انجام می دهند بسیار ایده آل است که پیش یا پس از ورزش در جلسه ی خنده درمانی شرکت کنند..
از آنجا که پس از بیدار شدن از خواب، بدن بسیار خشک است، صبح ها زمان مناسبی برای انجام دادن حرکت های کششی است. برخی از باشگاه های خنده، تا زمان گرد آمدن همه اعضا، کار خود را با حرکت های کششی آغاز می کنند. بیشتر کسانی که یوگای خنده یا حسیا یوگا درست در همان زمان آغاز می شود. همچنین چون آلودگی هوا در شهرهای بزرگ در اوایل صبح در پایین ترین سطح است، با شرکت در جلسه ی خنده درمانی که صبح زود در پارک ها برگزار می شود، هوای پاک تر و تازه ترین نصیب شما خواهد شد. این یکی دیگر از مزیت های برگزاری جلسه ی خنده درمانی در صبح است.
در کشورهای غربی جلسه ی خنده درمانی هفته ای یک یا دوبار برگزار می شود؛ حتی برخی باشگاه ها هر دو هفته یک بار جلسه می گذارند، زیرا به برخی دلایل امکان برگزاری جلسه در هر روز وجود ندارد. البته ممکن است در سال های آینده با حضور خنده درمانی در محل های کار، جلسه های بیشتری در طول هفته برگزار شود.
همچنین در این کشورها بیشتر باشگاه های خنده، جلسه ی خنده درمانی را در محل های بسته برگزار می کنند که طی آن به مدت یک تا دو ساعت به خندیدن ، بازی و سرگرمی ، گوش دادن به موسیقی و خوش و بش کردن با هم می پردازند. به این نوع باشگاه ها ، باشگاه های اجتماعی خنده می گویند.
در محل های کار ، خنده درمانی را می توان پیش از شروع کار، در ساعت های استراحت، وقت ناهار یا در هر زمانی از بعد از ظهر برگزار کرد. سالن های بهداشت و زیبایی، مراکز آموزش یوگا و تای چی، باشگاه های ورزشی و مراکز آموزش مراقبه می توانند روزانه 10 تا 15 دقیقه خندیدن را به برنامه های روزمره ی خود بیفزایند. فقط باید مراقب بود جلسه ی خنده درمانی بلافاصله بعد از ناهار برگزار نشود و دست کم دو ساعت از زمان خوردن غذا گذشته باشد. ( مادان کاتاریا، 1390)
در باشگاه های خنده چه می گذرد؟
در باشگاه های خنده همه ی اعضا بسته به بزرگی و کوچکی محل، یک دایره یا نیم دایره تشکیل می دهند و رهبر گروه با ایستادن در وسط، فرمان انواع گوناگون خنده و دیگر تمرین ها را صادر می کند. اصل مهم این است که اعضا نباید برای تشکیل دادن دایره مانند سربازخانه ها در یک صف و ردیف بایستند، زیرا در این صورت ممکن است تمام هوش و حواسشان متوجه به هم نخوردن صف باشد.
شکل ایستادن باید شبیه به ازدحام تصادفی با رعایت فاصله ای برابر با اندازه ی دو دست میان فرد کنار دستی باشد، زیرا قرار بر این است که اعضا با نگاه کردن به چهره ی یکدیگر بخندند. اگر فاصله بیش از این باشد، برقراری تماس چشمی با دیگران برای برانگیختن خنده امکان پذیر نخواهد بود. همچنین اعضا نباید حین تمرین در یک جا بایستند، بلکه باید به سوی دیگران حرکت کنند، با آنان تماس چشمی برقرار کنند و بسته به نوع خنده با آنان دست دهند یا کارهای متقابل دیگری انجام دهند.
در شکل دیگر، اعضا می توانند با تشکیل دادن دو گروه رو در روی هم بایستند . این شکل ایستادن بسیار نشاط بخش و برانگیزاننده است و خنده ها را خودجوش تر و عمیق تر می کند.
در جلسه ی خنده درمانی مجموعه ی کاملی از انواع خنده های برانگیزاننده همراه با تمرین های تنفسی و حرکت های کششی انجام می شود. یک جلسه خنده درمانی 20 تا 30 دقیقه ای می تواند شامل مراحل زیر باشد:
دست زدن با آهنگ: باید با دستانی کاملا باز انجام شود. دست زدن تمرینی برای گرم کردن است که نقاط حساس موجود در کف دست را تحریک می کند و احساس شادابی و میزان انرژی را افزایش می دهد.
هوهوـ هاها کردن : به گونه ای هماهنگ و همراه با کفی زدن آهنگین انجام می شود. تمرین هوهوـ هاها کردن بر پایه ی روش های تنفسی یوگا قرار دارد.
تنفس عمیق: همان تنفس آرام و منظم است که همراه با بالا و پایین بردن دست ها انجام می شود و در اعضا احساس آرامش جسمانی و روانی ایجاد می کند.
تکنیک های یوگای خنده: این تکنیک ها ، از حرکت های متنوع یوگا گرفته شده اند که برای سلامتی بسیار مفیدند. از جمله می توان به خنده ی از ته قلب، خنده شیر، خنده با دهان بسته، خنده ی تدریجی و … اشاره کرد.
تکنیک های خنده های نشاط بخش : هدف این تکنیک ها افزایش نشاط و شادابی اعضاست تا آنان بتوانند احساس خودداری و کمرویی را کاهش دهند . احساس شادابی و نشاط کمک می کند خنده های برانگیزاننده به خنده های واقعی تبدیل شوند. برخی از تکنیک های خنده های نشاط بخش عبارتند از : خنده ی یک متری ، خنده ی شیر قهوه ، خنده ی بگو مگو، خنده گفت و گوی تلفنی، خنده ی آش داغ، خنده ی کمرویی ، خنده ی نشاط و …
تکنیک های خنده های ارزشی: این تکنیک ها به گونه ای طراحی شده اند تا به وضعیت هایی که در حین خندیدن ایجاد می کنیم معنایی ویژه ببخشند و ارزش هایشان را در ضمیر ناخودآگاه ما ثبت کنند تا بتوانیم زندگی روزمره خود را به گونه ای مثبت تر سپری کنیم. برای مثال، خنده ی قدردانی ، اهمیت قدردانی از دیگران را در برقراری رابطه ای خوب و پایدار به ما یادآوری می کند. برخی از تکنیک های خنده های ارزشی عبارتند از : خنده ی سلام و احوال پرسی، خنده ی احترام و قدردانی، خنده ی پوزش خواهی و بخشش، خنده ی دست دادن، خنده ی در آغوش گرفتن، خنده ی مرشد و …
در یک جلسه خنده درمانی بیست دقیقه ای آمیزه ای از خنده های برانگیزاننده ، تمرین های تنفسی و حرکت های کششی انجام می شود. هر نوبت خنده ی برانگیزاننده 30 تا 45 ثانیه طول می کشد و پس از نوبت گاهی پس از دو نوبت، برای استراحت دو نفس عمیق کشیده می شود تا از وارد شدن فشار زیاد و خستگی جلوگیری شود. گاهی نیز به جای تمرین های تنفسی، چند نرمش گردن، شانه ها و حرکت های کششی بین هر نوبت خنده انجام می شود. ( مادان کاتاریا، 1390)
هوهوـ هاها کردن
هر جلسه خنده درمانی با هوهو ـ هاها کردن شروع می شود تا مجلس گرم شود. اعضا هماهنگ با هم هوهو هاها می کنند و همزمان، با آهنگ 2ـ 1 ، 3ـ 2ـ 1 دست می زنند ( هوهو …. هاهاها، …. هوهو … هاهاها) . دهان نیمه باز است و صدا از ناف خارج می شود به گونه ای که حرکت های عضله های شکم احساس می شود. هنگام هوهو هاها کردن باید با داشتن لبخندی بر لب به سوی دیگر اعضای گروه حرکت کرد، با آنان رو در رو شد و تماس چشمی برقرار کرد. جنبش و حرکت مناسب و دست زدن با شور و اشتیاق می تواند انرژی سرشاری پدید آورد ( اصل « جنبش و حرکت هیجان می افریند») ( مادان کاتاریا، 1390)
تمرین تنفس عمیق
در نخستین تمرین، اعضا همزمان با گرفتن دمی عمیق از راه بینی، دست هایشان را بالا می برند. دم گرفتن باید هماهنگ با حرکت دست ها انجام گیرد و همه باید تا جای ممکن ریه هایشان را از هوا پر کنند و نفسشان را 4 تا 5 ثانیه در سینه نگاه دارند. آن گاه همراه با پایین آوردن دست ها، عمل بازدهم به گونه ای آرام و آهسته انجام می شود. عمل بازدهم می تواند به اختیار هر فرد از راه بینی یا از راه دهان با غنچه کردن لب ها و درآوردن صدایی شبیه به آهسته سوت زدن انجام شود. این نوع بازدم، برگرفته از تکنیک تنفس عمیق یوگا ( نوعی از پرانایاما) است که در آن، زمان بازدم کمابیش دو برابر زمان دم طول می کشد.
برخی رهبران، هنگام انجام دادن این تمرین از چند عبارت مثبت و شفابخش استفاده می کنند. برای مثال، هنگام دم ، واژه ی « بخشش» و هنگام بازدم، واژه ی « فراموشی » را بر زبان می رانند. برخی نیز از عبارت « زندگی » هنگام دم و « بیایید زندگی کنیم» هنگام بازدم استفاده می کنند . عده ای نیز شعارهای « مراقبت» و « خدمت» را سر می دهند رهبر گروه این شعارها را با صدای بلند فریاد می زند و اعضا در ذهنشان آن ها را تکرار می کنند. البته این کار اختیاری است نه اجباری. ( مادان کاتاریا، 1390)
خنده ی از ته قلب
پس از هوهوـ هاها کردن ، نخستین خنده، خنده ی از ته قلب است. پیش از هر تمرین خنده، رهبر گروه فرمان یک ، دو، سه را صادر می کند و اعضا همزمان با هم شروع به خندیدن می کنند. خندیدن همزمان جو مناسبی ایجاد می کند و تأثیر آن نیز بسیار بیشتر از خنده های تک به تک و ناهماهنگ است. در خنده ی از ته قلب، اعضا دست هایشان را از هم باز می کنند و با پرت کردن آن ها به بالا، از قلب می خندند. نباید تمام مدت دست ها را بالا نگاه داشت، بلکه مدتی دست ها را بالا نگاه دارید، سپس پایین بیاورید و دوباره بالا ببرید. در پایان ، رهبر گروه 5 یا 6 بار هوهو ـ هاها می کند. این نشانه ی پایان نوع خاصی از خنده است. پس از آن دو نفس عمیق کشیده می شود. ( مادان کاتاریا، 1390)
خنده ی سلام و احوال پرسی
با فرمان رهبر گروه، اعضا به هم نزدیک تر می شوند و سپس با حرکت به سوی دیگران با آنان تماس چشمی برقرار می کنند و در حالی که خنده ی متوسطی سر می دهند با انجام دادن برخی حرکت ها به هم سلام می کنند. برای سلام کردن می توان با یکدیگر دست داد و در همان حال به چشمان هم نگاه کرد ( سلام و احوال پرسی غربی) در روش هندی کفی دو دست را روی هم جمع می کنند ( خنده ی سلام هندی ) یا به روش مسلمانان هندی یک دست را به صورت نزدیک می کنند ( خنده ی آداب ) . همچنین می توان به روش ژاپنی ها در برابر طرف مقابل دولا شد و با نگاه کردن به چشمان او، با خنده با او سلام و احوال پرسی کرد.
روش های گوناگون دیگری مطابق با فرهنگ و اوضاع و احوال منطقه برای تمرین خنده ی سلام و احوال پرسی وجود دارد. این تمرین با چند بار دست زدن و هوهو ـ هاها کردن و دو تنفس عمیق دنبال می شود. ( مادان کاتاریا، 1390)
خنده ی قدردانی
این خنده، از نوع خنده های ارزشی است که طی آن رهبر گروه اهمیت قدردانی از دیگران را به اعضا یادآوری می کند. برای اجرای این نوع خنده، اعضا با جمع کردن نوک انگشت اشاره روی انگشت شست خود یک دایره ی کوچک تشکیل می دهند و در حالی که دستشان را به سمت عقب و جلو حرکت می دهند. با نگاه کردن به چهره ی دیگران، خنده ی آرامی سر می دهند، چنان که گویی از همنوعان خود در گروه قدردانی می کنند . به دنبال آن تمرین هوهو ـ هاها همراه با دست زدن انجام می شود. ( مادان کاتاریا، 1390)
خنده ی یک متری
در این نوع خنده که بسیار نشاط بخش است، ادای اندازه گیری با یک متر درآورده می شود. برای انجام دادن آن، یک دستمان را بالای دست دیگری که به پهلو امتداد داده ایم قرار می دهیم و شانه هایمان را می کشیم ( مانند حرکت کشیدن شانه هنگام تیراندازی با کمان) . سپس در سه حرکت و همراه با درآوردن صدای آآای … آآای … آآای… دستمان را از روی دست دیگر می کشیم و آن گاه با امتداد دادن هر دو دست به طرفین و خم کردن گردن به عقب، از خنده می ترکیم ( اندازه گیری خیالی نخست از سمت چپ و سپس از سمت راست انجام می گیرد) . این حرکت چند بار تکرار می شود. بسیاری از مردم از درآوردن صدای آ… آآ…آآآ به شیوه ای منقطع انجام می شود لذت زیادی می برند. ( مادان کاتاریا، 1390)
خنده ی شیرقهوه
این نوع خنده ، شکل جدید خنده ی یک متری است. از شرکت کنندگان در جلسه خواسته می شود دو لیوان خیالی پر از شیر قهوه را در دستشان نگاه دارند و با فرمان رهبر گروه ، با درآوردن صدای آآآ.. محتویات لیوان اول را در لیوان دوم خالی کنند. پس از آن اعضا

این نوشته در مقالات و پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.